فوبیا چیست؟ انواع فوبیا؛ آیا فوبیا قابل درمان است؟

همه ما تقریبا می دانیم که فوبیا چیست اما در این نوشته تعریف دقیق فوبیا، انواع فوبیا، علائم فوبیا، تفاوت ترس و فوبیا و علت و منشا فوبیا بررسی می شود تا به صورت علمی تری بدانیم فوبیا چیست.

در این پست سعی می کنیم اطلاعات مفید و کاملی در رابطه با تعریف فوبیا (phobia)، علل بوجود آمدن فوبیا، انواع فوبیا، علائم فوبیا، تفاوت ترس و فوبیا، منشأ فوبیا و اینکه آیا فوبیا قابل درمان است یا نه در اختیار شما قرار دهیم. امیدواریم با مطالعه ی این پست جواب سوالات خود را پیدا کنید.

فوبیا نوعی اختلال اضطرابی است که به عقیده برخی متخصصان، ریشه ژنتیکی دارد یعنی افرادی حتما در سابقه خانوادگی این علائم را داشته اند. اما یک سری از روان شناس ها مثل رفتارگراها معتقدند که لزوما ژنتیکی نیست و ممکن است یاد گرفته شده باشد؛ مثلا اتفاقی برای فرد در دوران بچگی افتاده و او ترسیده است. پس آن ترس در ذهنش می ماند و هر اتفاق مشابهی برایش بیفتد. همان خاطره و ترس اولیه زنده و تداعی می شود. در ادامه با جزئیات بیشتری می گوییم که فوبیا چیست و انواع فوبیا کدامند.

فوبیا چیست؟ تعریف فوبیا

فوبیا چیست؟ آیا فوبیا قابل درمان است؟ فوبیا نوعی ترس از موقعیت های خاص است که در صورت مواجه شدن با آن موقعیت بوجود می آید و همیشگی نیست. حتما اشخاصی را دیده اید که همیشه دچار نوعی اضطراب و ترس هستند و نگران موضوعات مختلفند این افراد همیشه دچار ترس و اضطرابند اما افرادی که فوبیا دارند نسبت به یک موضوع خاص حساسند  در صورت مواجه شدن با آن دچار ترس و هراس می شوند.

بنابراین فوبیا را می توان این گونه تعریف کرد:

فوبیا یک ترس غیرقابل کنترل، غیرمنطقی و پایدار از یک شی، موقعیت یا فعالیت خاص است.

نوعی ترس و هراس شدید که در موقعیت های خاص بوجود می آید و حالت غیر طبیعی دارد و با وجود اینکه فرد می داند این ترس و اضطراب او غیر منطقی است اما نمی تواند با آن مقابله کند و حتی ممکن است روند زندگی عادی شخص را مختل کند.

افراد وقتی با ترس خاصی مواجه می شوند که نسبت به آن فوبیا دارند علائم متفاوتی نشان می دهند: ناراحتی، حالت تهوع، تنفر، غش، بیهوشی، لرزش، تپش قلب، عرق کردن، تنگی نفس، سرگیجه، غذا خوردن بیش از اندازه، تهوع، ناتوانی و حتی فلج موقت از علائم فوبیا هستند.

معرفی انواع فوبیا

فوبیا شامل انواع مختلفی است و انواع آن بسیار متفاوتند به طور کلی فوبیا را می توان به  دسته ی اصلی تقسیم کرد:

  • فوبیای خاص Specific phobia
  • فوبیای اجتماعی Social phobia
  • آگورافوبیا

آگورافوبیا و فوبیای اجتماعی (اضطراب اجتماعی) فوبیای پیچیده نامیده می شوند زیرا شناسایی محرک های آنها می تواند دشوار باشد.

فوبیای خاص

فوبیای خاص مربوط به یک شی یا موقعیت خاص است. مانند فوبیای پرنده یا فوبیای پرواز.

چند مثال از فوبیای خاص

  • فوبیای حیوانات:

افرادی که فوبیای حیوانات دارند با دیدن حیوان خاصی دچار فوبیا می شوند و حتی ممکن است با دیدن عکس یا فیلم آن حیوان و یا حتی با شنیدن اسم آن دچار هیجان های ناشی از فوبیا شوند.

شایع ترین فوبیای حیوانات عبارتند از: فوبیای عنکبوت، مار پرنده، مارمولک و …

  • ترس از طبیعت:

بعضی افراد نسبت به اتفاقات طبیعی که در طبیعت رخ می دهد فوبیا دارند. مانند ترس از ارتفاع یا Acrophobia، ترس از طوفان و رعد و برق یا Astraphobia، ترس از آب یا Aquaphobia، تاریکی، طوفان یا میکروب.

  • انواع دیگر فوبیای خاص:

فوبیای موقعیتی مانند پرواز، رفتن به دندانپزشک، تونل، فضاهای کوچک یا پله برقی.
فوبیاهای مربوط به بدن مانند خون، استفراغ، تزریق، خفگی، اقدامات پزشکی یا زایمان.
فوبیای جنسی مانند ترس از رابطه جنسی یا ترس از برهنگی.

فوبیای اجتماعی

فوبیای اجتماعی که به آن اضطراب اجتماعی نیز گفته می شود عبارت از داشتن ترس شدید و فلج‌ کننده از موقعیت‌های اجتماعی می‌باشد. چنین افرادی به شدت کم‌ جرات بوده و در برابر دیگران دست‌ پاچه شده و بسیار خجالت می‌ کشند. ترس از صحبت کردن در اجتماع معمول‌ ترین نوع این فوبیا است.

دقت کنید که فوبیای اجتماعی با خجالتی بودن تفاوت دارد.

چند مثال از فوبیای اجتماعی:

  • سخنرانی در جمع
  • غذا خوردن در جمع
  • صحبت کردن با تلفن
  • ملاقات با افراد جدید
  • صحبت کردن با مقامات رسمی، مانند صحبت با پزشکان

فوبیای اجتماعی می تواند باعث شود احساس انزوا و گوشه گیری کنید.

آگورافوبیا

در نهایت، آگورافوبیا ترس از حمله پانیک در جایی است که هیچ راه فراری از آن وجود ندارد. اضطراب مرتبط با آگورافوبیا به نوبه خود می تواند باعث حملات پانیک شود. مثال‌هایی از آگورافوبیا عبارتند از ترس شدید هنگام تنهایی در بیرون از خانه، تنها بودن در خانه، بودن در میان جمعیت، بودن در آسانسور، قرار گرفتن روی پل یا موقعیت‌های مشابه.

فوبیا چیست؟ آیا فوبیا قابل درمان است؟

برخی از انواع فوبیا

  • ترس از رانندگی یا Vehophobia
  • ترس از پرواز یا Aerophobia
  • فوبیای بودن در مکان های بسته مانند آسانسور یا Claustrophobia
  • ترس از دکمه یا Koumpounophobia
  • ترس از دلقک یا Coulrophobia
  • ترس از دست دادن عزیزان
  • ترس خفگی Pseudodysphagia
  • ترس از تهوع داشتن یا Emetophobia
  • ترس از مرگ یا Thanatophobia
  • فوبیای تنهایی یا Monophobia
  • فوبیای تاریکی یا Nyctophobia
  • ترس از عبور از خیابان
  • ترس از عنکبوت (Arachnophobia)
  • ترس از استفراغ
  • ترس از پله برقی
  • ترس از تونل
  • فوبیا فضای بسته
  • فوبیا آمپول
  • فوبیای خون، نوعی ترس است که افراد با دیدن خون، تزریق و هرگونه جراحت دچار آن می شوند و حالت های روانی فوبیا به آن ها دست می دهد. این افراد گاهی به قدری از خون می ترسند که نمی توانند به درمانگاه یا بیمارستان بروند.

علائم فوبیا

علائم روانی فوبیا

  • احساس اضطراب غیرقابل کنترل
  • اجتناب از شی یا موقعیت به هر قیمتی
  • ناتوانی در عملکرد

علائم فیزیکی فوبیا

  • افزایش تعریق
  • تنفس غیر طبیعی
  • ضربان قلب سریع
  • لرزش یا لرزش
  • گرگرفتگی
  • لرز
  • تنگی قفسه سینه
  • احساس سفتی در گلو
  • دهان خشک
  • احساس سوزن سوزن شدن
  • گیجی
  • سردرد
  • حالت تهوع
  • سرگیجه

آیا فوبیا قابل درمان است؟

راه درمان فوبیا چیست؟ خوشبختانه، فوبیا قابل درمان است و بیشتر افرادی که به دنبال درمان فوبیا هستند به طور کامل بر ترس‌ های خود غلبه می‌کنند. بسیاری از افراد مبتلا به فوبیا که فکر می‌ کنند ترس‌ شان احمقانه، بچه‌ گانه و ناچیز است، اغلب سعی در پنهان کردن آن می‌ کنند و تا وقتی که این ترس را پنهان کنند، همچنان این مشکل وجود خواهد داشت و آنان را دچار دردسر خواهد کرد.

حتی پزشکان نیز ممکن است در تشخیص اینکه دردهای معده، فشارخون بالا و ضربان تند قلب به دلیل ترس می‌ باشد اشتباه می‌ کنند، مگر اینکه از بیمار بپرسند و یا اینکه خود فرد به ترسی که دارد اشاره ‌کند. راه درمان فوبیا شامل: رفتار درمانی، آموزش و استفاده از داروست.

بهتر است از اضطراب های بیجا خودداری کنید و سعی کنید زندگی بدون استرسی برای خود فراهم کنید تا اثر بیماری های روانی مانند فوبیا را کم کنید.

درمان فوبیا با رفتار درمانی

در رفتار درمانی، فرد آموزش لازم برای کنترل واکنش‌ های غیر ارادی خود را از درمانگر دریافت می کند. در این حالت فرد، شی یا وضعیت ترسناک را در ذهن خود تسجم می‌ کند و کار را با تماشا کردن تصاویری که تداعی‌ کننده آن شی یا وضعیت هستند، ادامه می‌ دهد و درنهایت تجارب واقعی با آن موقعیت یا شی ترسناک را کسب می‌ کند.

با تکرار این کار، شخص با آن حالت خو گرفته و می‌ تواند ترس و وحشتی را که در گذشته احساس می‌ کرده از بین ببرد. این نوع درمان به صورت فردی و گروهی انجام می شود و ممکن است تا 15 هفته طول بکشد.

فوبیاهای عجیب

  • فوبیاهای شایع را به احتمال زیاد دیده ایم اما شاید باورتان نشود که مردم در مناطق مختلف دنیا از چه چیزهای عجیب و غریبی می ترسند. در زیر به چند مورد از فوبیاهای عجیب اشاره می کنیم:
  • فوبیای حمام
  • ترس از گل آنتروفوبیا (Anthophobia)
  • فوبیای مدرسه
  • ترس از تغییرات جوی
  • ترس از گل‌ها
  •  ترس از چیزهای نامتقارن
  • فوبیای کار نکردن قلب
  • ترس از کلمات بلند
  •  ترس از جاذبه زمین
  • فوبیای در دسترس نبودن
  • ترس از عروسک
  • ترس از آینه
  • ترس از شیاطین
  • ترس از مادر شوهر
  • ترس از چسبیدن کره بادام زمینی به سقف دهان
  • ترس از نشستن

تفاوت ترس و فوبیا

ترس یک احساس طبیعی است و زمانی به سرغ ما می آید که با یک خطر واقعی روبرو شویم اما فوبیا یک ترس غیرمنطقی است که می تواند به قدری شدید باشد که زندگی روزمره شما را مختل کند.

یکی از مهمترین تفاوت های ترس و فوبیا این است که فرد مبتلا به فوبیا ممکن است حتی هنگام فکر کردن به اشیاء و یا موقعیت های خاص علائمی مانند لرزش، عرق کردن و غیره داشته باشد به همین دلیل افراد مبتلا به فوبیا از هر موقعیت یا شیئی که منشأ ترس آنها است دوری می کنند.

برای تشخیص فوبیا از ترس به مثال زیر توجه کنید:

فردی که فوبیای سگ دارد، ممکن است با تماشای فیلم سگ ها، فکر کردن به سگ ها یا نگاه کردن به یک توله سگ، ترس روانی شدید را تجربه کند درست مانند زمانی که یک سگ واقعا در نزدیکی اوست. فردی که فوبیا از سگ دارد ممکن است برنامه‌های روزمره خود را تغییر دهد تا از عبور از خانه‌هایی که سگ‌ها در آن زندگی می‌کنند اجتناب کند یا از کنار پارک سگ‌ها رانندگی نکند.

منشا فوبیا چیست؟

معمولا منشا فوبیاهای خاص مربوط به دوران کودکی و سن حدود 7 سالگی می باشد. اگرچه ممکن است اما در مورد دو نوع دیگر فوبیا یعنی فوبیای اجتماعی و آگورافوبیا معمولا بعد از کودکی ایجاد می شوند. به عنوان مثال، فوبیای اجتماعی ممکن است در سال های نوجوانی شروع شود و آگورافوبیا معمولاً در اوایل دهه بیست شروع می شود.

حوادث یا آسیب های گذشته:

مثلا خاطرات بد مربوط به یک پرواز یا جراحتی که سالیان پیش توسط یک سگ برای شما ایجاد شده می توانند تأثیری ماندگار بر احساس شما نسبت به آنها داشته باشند.

فوبیای اطرافیان می تواند به ما منتقل شود:

شما ممکن است همان فوبیای خاص والدین یا خواهر و برادر بزرگتر را داشته باشید. اگر آنها نسبت به چیزی که از آن می ترسند واکنش شدید نشان دهند، این ممکن است بر شما تأثیر بگذارد که همین احساس را داشته باشید.

در پایان

فوبیا نوعی ترس ناخواسته و غیر ارادی است که شخص مبتلا را دچار نگرانی می کند و دردسرهایی برای او ایجاد می کند اما خوشبختانه این بیماری درمان دارد و با صبر و حوصیه و کمک گرفتن از افراد متخصص می توان آن را درمان کرد. امیدواریم به سوالات شما در رابطه با اینکه فوبیا چیست؟ آیا فوبیا قابل درمان است؟ و…  پاسخ داده باشیم.

ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.